Ustawa antylichwiarska – jak wygląda i jak może wyglądać?

 • 
Przeczytasz w ciągu 16 minut
natalia
Ustawa antylichwiarska pozwoliła na wprowadzenie ograniczeń dotyczących, między innymi pozaodsetkowych kosztów pożyczek online. Miało to na celu wyeliminować z rynku finansowego firmy prowadzące złe praktyki. Jednak dynamiczne zmiany na rynku pozabankowym powodują konieczność wprowadzania zmian w rozporządzeniach. Jak ustawa antylichwiarska zmieniała się na przestrzeni lat i jakie zasady obowiązują aktualnie?
ustawa antylichwiarska

Maksymalna wysokość kosztów pożyczki

Aktualne na 2022 rok maksymalne koszty pożyczki można znaleźć w Ustawie o kredycie konsumenckim. Przedstawiają się one następująco:

pożyczkowy portal
  • Maksymalne pozaodsetkowe koszty pożyczki to 25% pożyczonej kwoty plus 30% pożyczonej kwoty za każdy rok.
  • Całkowity koszt pożyczki nie może przekroczyć 100% jej wartości, niezależnie od okresu trwania.
  • Do kosztów pożyczki należy wliczyć również odsetki, które mogą wynosić maksymalnie dwukrotność stopy referencyjnej + 3,5 punkta procentowego.

Takie same ograniczenia maksymalnych kosztów obowiązują zarówno pożyczki pozabankowe jak i pożyczki udzielane przez banki.

Projekt nowej ustawy antylichwiarskiej 2022

Jak właściwie co roku Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło kolejny projekt ustawy antylichwiarskiej. Tym razem jej założenia to:

  • Pożyczka prywatna nie będzie mogła być droższa niż 25% kwoty w całym okresie kredytowania
  • Pozaodsetkowe koszty pożyczki z firm pożyczkowych i banków nie będą mogły być droższe niż 45% pożyczonej kwoty w całym okresie kredytowania.
  • W przypadku chwilówek z okresem pożyczki krótszym od 30 dni koszty pozaodsetkowe nie będą mogły przekroczyć 5% wartości zobowiązania.
  • Udzielanie pożyczek osobom z zaległościami w spłacie dłuższymi niż 6 miesięcy zostanie znacznie utrudnione.
  • Działalność instytucji pożyczkowych będzie monitorowana i kontrolowana przez Komisję Nadzoru Finansowego. Firmy pożyczkowe będą musiały wykazać kapitał zakładowy o wielkości co najmniej miliona złotych.
  • Wiele innych, drobnych zmian.

Czy propozycja ustawy antylichwiarskiej z 2022 roku wejdzie w życie?

To już kolejna próba zmian w tzw. ustawie antylichwiarskiej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Ostatnia trwała zmiana w ustawie miała miejsce w 2015 roku. Rząd przyjął projekt tej ustawy 30 listopada 2021 roku, ale nie jest jasne czy będą nad nią trwały dalsze prace w Sejmie.

Obecnie, w związku z wysoką inflacją pozaodsetkowe koszty kredytu stają się coraz mniej istotne, proponowane zmiany przestają mieć zatem większe znaczenie. W dodatku tak drastyczne obniżenie zysków instytucji finansowych spowodowałoby bankructwo dużej części z nich, a konsumentom ograniczyło dostęp do jakiegokolwiek finansowania.

Ile wynoszą odsetki pożyczki pozabankowej?

Jak prezentują się koszty związane z odsetkami? W tym przypadku wiele zależy od również od decyzji Narodowego Banku Polskiego. Spójrzmy:

  • odsetki kapitałowe mogą wynosić maksymalnie dwukrotność odsetek ustawowych. Z kolei te według art. 359 kodeksu cywilnego stanowią sumę wysokości stopy referencyjnej NBP i 3,5 p.p..
  • koszty za niedotrzymanie terminu nie mogą przekraczać wartości maksymalnych odsetek za opóźnienie. Według art. 481 kodeksu cywilnego wynoszą one dwukrotność wysokości ustawowych odsetek za późnienie, czyli sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 p.p..

Na czym polega ustawa antylichwiarska?

Ustawa antylichwiarska co to jest? Jak sama nazwa wskazuje, celem ustawy antylichwiarskiej było zapobieganie pożyczania pieniędzy na bardzo wysoki procent. Sejm VII kadencji uchwalił projekt 5 sierpnia 2015 r.. Natomiast 25 sierpnia 2015 r. została ona podpisana przez prezydenta. Jej celem było wyeliminowanie nieuczciwych praktyk, które zaczęły pojawiać się ze względu na brak konieczności posiadania pozwolenia na działalność wśród firm pożyczkowych, z Komisji Nadzoru Finansowego. Na nakładaniu przez pożyczkodawców wysokich kosztów kredytowania cierpiało coraz więcej konsumentów. Dlatego podjęto decyzję o ukróceniu takiej działalności poprzez nałożenie odpowiednich regulacji dotyczących wysokości pozaodsetkowych opłat, maksymalnej wysokości odsetek kapitałowych oraz odsetek za opóźnienie. Jednak obecna forma ustawy antylichwiarskiej musiała przejść długą drogę.

pożyczkowy portalJeżeli interesują nas zapisy wprowadzone do aktu prawnego, warto przejrzeć cały dokument. Ustawa antylichwiarska treść jest dostępna w Dzienniku Ustaw – Internetowy System Aktów Prawnych. Aby ją odnaleźć, będzie nam potrzebne odpowiednie oznaczenie ustawy. Dla ustawy antylichwiarskiej jest to: (Dz.U. poz. 1357 z dn. 5 sierpnia 2015 r).

Podstawy ustawy antylichwiarskiej

Koszty każdej pożyczki składają się z odsetek kapitałowych oraz pozostałych opłat, które przez długi czas wydawały się nie podlegać żadnym ograniczeniem. Wielu konsumentów tak naprawdę nie zapoznaje się z treścią podpisywanej umowy. Jest to poważny błąd, wskutek którego można wpaść w poważne kłopoty finansowe. Zdarzało się bowiem, że całkowita kwota do spłaty znacznie przekraczała wartość otrzymanej pożyczki. W efekcie musieliśmy zwrócić nawet dwukrotnie więcej, niż dostaliśmy. Dlatego konieczne było wprowadzenie zmian do zapisów ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowych oraz ustawy o kredycie konsumenckim. Jak już wspomnieliśmy, zarówno pierwsza zmiana, jak i każda kolejna ma na celu zwiększenie ochrony konsumentów korzystających z usług pozabankowych firm finansowych.

Ustawa o lichwie wprowadza kary dla nieuczciwych!

Zgodnie z zapisami w projekcie nowelizacji ustawy antylichwiarskiej nieuczciwi pożyczkodawcy nie pozostaną bezkarni. Potwierdził to również szef resortu i prokurator generalny Zbigniew Ziobro na konferencji prasowej 22 kwietnia 2020 roku.

pożyczkowy portalJeżeli jakakolwiek firma zobowiązuje klienta do wniesienia opłat co najmniej dwukrotnie wyższych niż określony w przepisach maksymalny koszt pozaodsetkowy lub najwyższą możliwą wartość odsetek i odsetek za zwłokę, podlega karze od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Jest to nowy zapis, ale z pewnością ograniczy liczbę nieuczciwych firm na rynku. Dotyczy to zobowiązań, które nie są związane z pracą pożyczkobiorcy lub prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Ustawa antylichwiarska 2020, czyli eliminacja pożyczki pod zastaw?

Szef resortu i prokurator generalny Zbigniew Ziobro ogłosił również zmiany dotyczące pożyczki pod zastaw. Nowa ustawa o lichwie ma pomóc nie tylko w walce z podmiotami wprowadzającymi koszty pozaodsetkowe dwukrotnie wyższe niż kwota pożyczki, ale  również ochronić nieruchomości osób zadłużonych.

pożyczkowy portal

Zgodnie z założeniami ma zostać wprowadzony zakaz zajmowania nieruchomości w ramach egzekucji długu w przypadku zobowiązań, które opiewają na kwotę niższą niż 5% wartości nieruchomości. Ponadto Zbigniew Ziobro zapowiada zakaz przewłaszczenia nieruchomości pod zastaw, który również będzie regulowany prawnie.

Pożyczki pod zastaw i obowiązujące przepisy ustawy o pożyczkach

Obecnie na rynku znajdziemy również firmy pożyczkowe oferujące pożyczki pod zastaw. Jako klienci obawiamy się często, że w razie problemów ze spłatą stracimy dach nad głową. Projekt nowelizacji ustawy antylichwiarskiej zabranie jednak ustanowienia zabezpieczenia na nieruchomości, w której mieszka pożyczkobiorca. Ponadto w umowie musi zostać wskazany sposób zastawu oraz jego wartość. W przypadku powstania zadłużenia w akcie notarialnym dotyczącym egzekucji powinien znaleźć się:

  • zapis o dacie powstania długu,
  • stosunek prawny, w ramach którego dochodzi do egzekucji oraz jego treść.

Czy wartość zastawu jest dowolna? Kwota zabezpieczenia nie może przekraczać sumy wartości pożyczki, maksymalnych odsetek za zobowiązanie o danych parametrach i odsetek za opóźnienia do 6 miesięcy oraz pozaodsetkowych kosztów. Jednak przepisy te nie dotyczą hipoteki oraz zastawu rejestrowego.

Czy nowa ustawa antylichwiarska oznacza koniec pożyczek bez zaświadczeń?

Do tej pory wielu pożyczkodawców gwarantowało swoim klientom otrzymanie pożyczki bez zaświadczeń. Bez wątpienia oferta ta cieszy się dużym powodzeniem. Zmiany wprowadzone do prawa dają pożyczkodawców do odebrania od pożyczkobiorcy odpowiedniego oświadczenia o dochodach oraz potwierdzenie go odpowiednimi dokumentami.

Co stanie się, kiedy pożyczkodawca zaniedba ten obowiązek? Jeżeli pożyczkobiorca wie, że pożyczkobiorca posiada inne zaległości powyżej 6 miesięcy lub nie odebrał odpowiedniej dokumentacji, w przypadku problemów ze spłatą nie może dochodzić lub zbyć wierzytelności.
  Jakimi? Może to być zaświadczenie z miejsca pracy klienta, dokumenty przekazane przez organ administracji publicznej lub dane gromadzone przez biura informacji gospodarczej i kredytowej.

Oznacza to, że nadal będziemy mogli otrzymać pożyczkę bez zaświadczeń. Jednak osoba, która nie spełnia odpowiednich wymagań finansowych, nie otrzyma pieniędzy.

Nadzór i raportowanie firm pożyczkowych!

pożyczkowy portal

Firmy pożyczkowe podlegają kontroli sprawowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego. Aby prowadzić taką działalność, należy otrzymać specjalne pozwolenie. Jednak to nie wszystko! Pożyczkodawcy muszą raportować dane na temat pochodzenia kapitału oraz wysokości  dochodów. KNF ma prawo wydawać lub cofać rekomendacje oraz nakładać kary na nieuczciwych pożyczkodawców.

Dodatkowo firmy pożyczkowe mają obowiązek przekazywać dane dotyczące zobowiązań swoich klientów w Biurze Informacji Kredytowych czy też biurach informacji gospodarczej.

Czy mogę wcześniej spłacić pożyczkę?

Zdarza się, że jeszcze przed zakończeniem okresu kredytowania dysponujemy kwotą potrzebną do spłaty zadłużenia. W takiej sytuacji większość pożyczkodawców umożliwia przedterminowy zwrot zobowiązania. Jednak nie mogą oni wymagać od klienta wniesienia opłaty za odsetki za pozostały czas zakładany w umowie. Dodatkowo koszty przekraczające te za okres wcześniejszej spłaty odliczone będą od kwoty, którą musi zwrócić pożyczkobiorca w ramach przedterminowego wywiązania się z obowiązku zwrotu pożyczki.

Nowelizacja ustawy antylichwiarskiej 2020 i poprzednie lata 

11 czerwca 2019 roku pojawił się nowy projekt ustawy antylichwiarskiej, która ma na celu przeciwdziałać praktykom lichwiarskim. Natomiast 18 czerwca została ona przyjęta przez Radę Ministrów. Dzięki takim działaniom ogranicza się swobodę firm pożyczkowych oraz eliminuje te, które prowadzą nieetyczne praktyki. Dotychczasowe zapisy w prawie określały maksymalną kwotę kosztów pozaodsetkowych do 55% zobowiązania, wprowadzały obowiązek weryfikacji pożyczkodawców przez KNF, gwarantowały dostęp do reprezentatywnego przykładu pożyczki oraz umowy ramowej. Jakie zmiany przewiduje projekt nowelizacji? Czy zwiększą one nasze zaufanie do pozabankowych firm pożyczkowych?

Kolejne zmiany w ustawie antylichwiarskiej! Przyjęta przez rząd reasumpcja

18 czerwca 2019 roku rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy antylichwiarskiej, która zakłada modyfikację wielu innych rozporządzeń. Jednym z nich jest również ustawa o kredycie konsumenckim, który określa  maksymalną kwotę pozaodsetkowych kosztów pożyczki. W pierwotnej wersji ustawy miała ona zostać ograniczona z sumy 25% kwoty pożyczki i 30% tej kwoty w stosunku rocznym do 20% i 25%. Jednak aktualnie wartość ta została poddana kolejnemu obniżeniu ze względu na konieczność zwiększenia ochrony pożyczkobiorców przed firmami wprowadzającymi nieetyczne praktyki.

Ile według najnowszych ustaleń mogą wynosić maksymalne pozaodsetkowe koszty pożyczki? Obecne zapisy zakładają, że kwota ta nie może przekraczać sumy 10% wartości pożyczki i 10% tej kwoty w stosunku rocznym.

Pozaodsetkowe koszty pożyczki a ustawa lichwiarska

Ustawa antylichwiarska określa również maksymalną wartość kosztów pozaodsetkowych, jakie mogą wprowadzić pożyczkodawcy. Do tej pory niektóre firmy opierały swoją działalność na praktykach mających na celu ominąć obowiązujące prawo.

pożyczkowy portal

Przykładem może być zamiana przedłużenia spłaty pożyczki w refinansowanie.  Jednak nowelizacja eliminuje takie rozwiązania i definiuje szczegółowo również, czym są pozaodsetkowe koszty kredytu. Według projektu należą do nich:

  • prowizja, marża, opłaty przygotowawcze, opłata administracyjna (za obsługę zobowiązania),
  • opłaty i kary zawarte w umowie dotyczące przedłużenia spłaty lub innej usługi,
  • należność za usługi dodatkowe – w szczególności ubezpieczenie – koszty ustanowienia zabezpieczenia i pozyskiwania informacji na temat pożyczkobiorcy.

Kosztem pozaodsetkowym jest również wynagrodzenie osoby, która pośredniczy między klientem a pożyczkodawcą. Mowa tu między innymi o kosztach obsługi domowej.

Ustawa antylichwiarska 2018

Antylichwiarska ustawa (Dz.U. poz. 1357 z dn. 5 sierpnia 2015 r) to potoczna nazwa nowelizacji, której właściwa nazwa brzmi: Ustawa o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw.  Jakie regulacje prawne zostały przez nią nałożone na firmy pożyczkowe w 2018 roku? Po pierwsze każdy pożyczkodawca udzielający kredytu konsumenckiego powinien posiadać pozwolenie Komisji Nadzoru Finansowego na prowadzenie działalności gospodarczej o charakterze bankowym. Przejście przez weryfikację KNF stanowi dobrą podstawę do obdarzenia zaufaniem daną firmę. Firmy pożyczkowe muszą posiadać co najmniej 200 000 zł kapitału własnego. Jeśli chcemy skorzystać z oferty mniej znanego pożyczkodawcy, warto również sprawdzić listę ostrzeżeń komisji, aby uniknąć kosztownego błędu.

Jaką ochronę gwarantowała ustawa o lichwie z 2018 roku?

Według ustawy z 2019 roku koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 25% kwoty pożyczki oraz dodatkowo 30% za każdy rok trwania umowy. Oznacza to, że nie mogą przekraczać 55% wartości zobowiązania.  Zwróćmy również uwagę, że pożyczkodawca ma obowiązek udostępnić do wglądu wzór umowy pożyczki – umowę ramową, RRSO całkowity koszt zobowiązania, a także reprezentatywny przykład kosztów. Standardowo do pozaodsetkowych kosztów pożyczki należą, między innymi: prowizja, opłata przygotowawcza, opłata rejestracyjna, ubezpieczenia itd. Ich uwzględnienie w ofercie danej firmy zależy od wewnętrznych ustaleń. Do tej grupy kosztów należy również możliwość przedłużenia terminu spłaty. W efekcie wiele firm zdecydowało się na zlikwidowanie takiej możliwości ze swojej oferty, ponieważ przekraczały one przyjęty przez ustawę limit. Natomiast obniżenie zapłaty okazało się dla nich nieopłacalne.

Ustawa antylichwiarska 2015

Wprowadzone regulacje dotyczyły zarówno kosztów kredytu, jak i wszelkich opłat za przedłużenie terminu spłaty. Do 2015 roku ustalanie wszelkich opłat pozostawało po stronie firmy udzielającej pożyczki (kredytu konsumenckiego). Koszty podlegały wewnętrznym ustaleniom pożyczkodawcy. Nie było odgórnych regulacji, które ograniczyłyby ich swobodę. Dopiero po wprowadzeniu ustawy pojawiły się regulacje ustanawiające maksymalne granice w wysokości opłat. Jak wspominaliśmy, wcześniej zdarzały się przypadki, że kredytodawca zarabiał więcej, niż przewidywała to realna kwota udzielonego kredytu. To on decydował, jaki będzie całkowity koszt kredytu, więc nic nie stało mu na przeszkodzie. Obecnie większość opłat związanych z prowadzeniem pożyczki oraz przedłużeniem terminu spłaty jest regulowana ustawowo.

jakie zmiany wprowadza ustawa antylichwiarska

Argumenty za ustawą pożyczki pozabankowe

Projekt ustawy antylichwiarskiej był tematem wielu dyskusji. Wypowiadały się nie tylko firmy pożyczkowe oraz ich klienci, ale także rzesze ekspertów finansowych czy politycy. Jakie argumenty przemawiały za przyjęciem ustawy antylichwiarskiej? Oto kilka z nich:

  • Zmniejszenie pozaodsetkowych kosztów pożyczek
  • Optymalne limity zarówno dla klientów, jak i firm pożyczkowych.
  • Wprowadzenie ograniczeń nadal pozwoli firmom pożyczkowym zarabiać na udzielaniu pożyczek statystycznie ok 25% kwoty pożyczki.
  • Ograniczenie i bufor bezpieczeństwa przed wpadnięciem w spiralę długów dla konsumentów.
  • Wiarygodni pożyczkobiorcy nie będą mieli problemu z otrzymaniem pożyczki.

Ustawa antylichwiarska – argumenty przeciwko

Rygorystyczne zaostrzenie przepisów jest było w smak nie tylko wielu firmom udzielającym kredytów i pożyczek pozabankowych, ale także niektórym ekspertom branży finansowej. Twierdzili oni, że takie postawienie sprawy demonizuje pożyczkodawców i może rozregulować rynek pożyczkowy. Przedstawiamy kilka argumentów przeciwko nowelizacji ustawy antylichwiarskiej:

  • Wiele firm udzielających pożyczek pozabankowych będzie musiało ogłosić bankructwo.
  • Duża część klientów będzie musiała liczyć się z faktem, że nie otrzyma w ogóle pożyczki.
  • Wiele klientów, którzy będą mieli trudności w otrzymaniu pożyczki, może trafić do szarej strefy.
  • Aż milion osób korzystających z firm pożyczkowych może zostać pozbawiona finansowania.
  • Osoby o niskich dochodach będą miały jeszcze trudniej otrzymać pożyczkę.
  • Miliony osób potrzebuje chwilówek i zaostrzenie przepisów negatywnie wpłynie na poziom ich przyznawania.

Jak to zazwyczaj bywa w spornych kwestiach, gdy do głosu dochodzą grupy posiadające odmienne zdania oraz interesy, nie ma jednej, poprawnej odpowiedzi. Trudno nie zgodzić się z przedstawionymi argumentami zarówno dotyczącymi przyjęcia nowelizacji ustawy antylichwiarskiej, jak i jej odrzucenia.

Bankructwo firm pożyczkowych?

Po wprowadzeniu ustawy antylichwiarskiej w 2015 roku wiele firm finansowych zgłaszało protesty i wątpliwości, ponieważ w tej sytuacji istniało dla nich realne zagrożenie bankructwem. Ustawa antylichwiarska 2018 pozostaje niezmieniona. Wielu pożyczkobiorców przekręca nazwę tej regulacji, mówiąc ustawa lichwiarska. Jednak należy pamiętać, że nie dotyczy ona bezpośrednio lichwiarzy, a tylko zapobiega ewentualnemu rozpowszechnieniu zjawiska nieetycznych pożyczek. Ustawa o kredycie konsumenckim była analizowana w wielu artykułach publikowanych na portalach branżowych czy w porównywarkach pożyczek, na przykład w naszym serwisie.

Ustawa antylichwiarska podsumowanie

Podsumowując, ustawa antylichwiarska została stworzona i wprowadzona w życie w 2015 roku przez Zbigniewa Ziobro. Dotyczy ona zwiększenia ochrony osób korzystających z usług firm finansowych. Niektóre z przedsiębiorstw mogą stanowić zagrożenie dla pożyczkobiorców. Jednak ustanowione ograniczenia zmniejszają swobodę działania w zakresie naliczania dodatkowych opłat, a tym samym obniżają ryzyko trafienia na oszustów.

Natomiast koszty związane ze spłacaniem pożyczki, a także z przedłużeniem terminu zwrotu należności podlegają regulacjom ustawowym. W ten sposób ustawa chroni również pożyczkobiorców przed wpadnięciem w spiralę długów.  Jednym z zarzutów przeciwko ustawie antylichwiarskiej było zaostrzenie warunków przyznawania pożyczek, przez co osoby o niskich dochodach będą miały trudniej przejść pozytywnie okres weryfikacji, a konsekwencją tego mogło być obniżenie liczby pozytywnych decyzji. Jednak tak się nie stało. 

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie bedzie opublikowany. *wymagane pola są zaznaczone

Podobne artykuły